Аккаунтларнинг бузилиши кўпинча мураккаб хакерлик ҳужумлари туфайли эмас, балки заиф ёки такрорий пароллар сабабли содир бўлади. Яхши хабар шундаки, ҳимоя ҳам жуда мураккаб эмас.
Кучли парол нима?
АҚШ стандартлар институти NIST’нинг рақамли идентификатсия бўйича тавсиялари (SP 800-63Б) паролнинг узунлигини мураккаблигидан муҳимроқ деб ҳисоблайди. Шунингдек, сабабсиз мунтазам парол алмаштиришни мажбурламасликни тавсия қилади.
- Камида 12–16 белги ишлатинг.
- Бир нечта тасодифий сўздан иборат парол-ибора эслаб қолишга осон ва кучли: масалан, тўрт-беш боғлиқсиз сўз.
- Исм, туғилган сана, “123456” ва “қвертй” каби тахмин қилинадиган вариантлардан қочинг.
- Энг муҳими: ҳар бир сайт учун алоҳида парол.
Парол менежери
Ҳар бир сайт учун ноёб паролни эслаб қолиш имконсиз. Шунинг учун парол менежерлари (Битварден, 1Пассворд, КееПасс ёки браузернинг ўз менежери) мавжуд. Сиз фақат битта асосий паролни эслайсиз, қолганини дастур яратади ва сақлайди.
Икки босқичли аутентификатсия (2ФА)
Ҳатто паролингиз ўғирланса ҳам, 2ФА ҳужумчини тўхтатади: кириш учун иккинчи омил — телефон ёки қурилма — керак бўлади.
| Усул | Ҳимоя даражаси | Изоҳ |
|---|---|---|
| SMS код | Паст–ўрта | SIM-картани алмаштириш (SIM свап) ҳужумига заиф |
| Аутентификатор илова (TOTP) | Юқори | Ҳар 30 сонияда янгиланадиган код |
| Аппарат калит / пасскей (FIDO2) | Энг юқори | Фишингга чидамли |
Telegram учун маслаҳат
Telegram’да Созламалар → Махфийлик ва хавфсизлик → Икки босқичли тасдиқлаш бўлимида қўшимча парол ўрнатинг. Шунда SMS код қўлга тушса ҳам аккаунтингизга кириб бўлмайди.
Энг яхши парол — сиз эсламайдиган, парол менежери эслайдиган паролдир.
