Фишинг — фойдаланувчини алдаб, парол, карта маълумотлари ёки тасдиқлаш кодини қўлга киритишга қаратилган ҳужум. У техник заифликдан эмас, инсон ишончидан фойдаланади. Шунинг учун энг яхши ҳимоя — хабардорлик.
Фишингнинг одатий белгилари
- Шошилтириш: “Аккаунтингиз 24 соатда блокланади”, “Фақат бугун!”.
- Ҳаддан ташқари яхши таклиф: текин телефон, Премиум обуна, катта ютуқ.
- Код ёки парол сўраш: ҳеч бир расмий хизмат SMS кодингизни сўрамайди.
- Ўхшатма манзил: ҳарфлари алмаштирилган доменлар ёки расмийга ўхшаш, лекин бошқа сайтлар.
- Кутилмаган илова: .апк, .эхе ёки архив файллар.
Ҳаволани текшириш
Компютерда ҳавола устига сичқончани олиб боринг — ҳақиқий манзил пастки бурчакда кўринади. Телефонда ҳаволани узоқ босиб, манзилни олдиндан кўринг. Домен номини охиридан бошлаб ўқинг: bank.uz.example.com манзили example.com сайтига тегишли, банкка эмас.
Мессенжерлардаги тузоқлар
Telegram’да кенг тарқалган схемалар: “дўстингиз” номидан овоз беришни сўраш, сохта “Telegram Премиум” совғаси ёки канал эгасига “ҳамкорлик” таклифи. Уларнинг мақсади битта — сиздан кириш кодини олиш ёки зарарли дастурни ўрнаттириш.
Агар алдансангиз нима қилиш керак?
- Дарҳол паролни ўзгартиринг ва бошқа барча қурилмалардаги сессияларни ёпинг.
- Икки босқичли аутентификатсияни ёқинг.
- Карта маълумотлари киритилган бўлса — банкка қўнғироқ қилиб, картани блокланг.
- Яқинларингизни огоҳлантиринг: ҳужумчи уларга ҳам сизнинг номингиздан ёзиши мумкин.
Шубҳа туғилса — тўхтанг. Расмий илова ёки сайтни ўзингиз очиб, маълумотни у ердан текширинг.
